ROA là một trong các chỉ số quan trọng mà các nhà đầu tư chứng khoán cần quan tâm, mặc dù công thức ROA rất đơn giản, nhưng không phải ai cũng hiểu ý nghĩa của ROA trong việc đầu tư chứng khoán là như thế nào. Bài viết dưới đây chúng tôi giúp bạn hiểu rõ hơn về công thức ROA và cách áp dụng vào thị trường đầu tư.

1. Chỉ số ROA là gì?

1.1. Khái niệm

ROA là viết tắt của “Tỷ suất Lợi nhuận trên Tài sản” (Return On Asset), đo lường khả năng của một doanh nghiệp sinh lời từ mỗi đơn vị tài sản. Chỉ số này cho biết với một đồng tài sản doanh nghiệp đầu tư, nó sẽ thu được bao nhiêu đồng lợi nhuận.

Nếu tỷ suất này cao, điều này cho thấy lợi nhuận sau thuế đang tăng, doanh nghiệp đang quản lý chi phí hiệu quả. Ngược lại, nếu tỷ suất này giảm, điều này có nghĩa lợi nhuận sau thuế đang giảm, thậm chí có thể thâm hụt so với số vốn đã được đầu tư.

1.2. Công thức ROA

ROA = Lợi nhuận sau thuế / Tổng tài sản

Trong đó:

ROA là tỷ số lợi nhuận ròng trên tài sản (%)
Lợi nhuận sau thuế (hay lợi nhuận ròng) là khoản lợi nhuận doanh nghiệp thu được sau khi đã trừ đi tất cả chi phí sản xuất và thuế thu nhập phải nộp.
Tổng tài sản doanh nghiệp là số vốn doanh nghiệp dùng để kinh doanh, bao gồm vốn chủ sở hữu và vốn vay nợ.

Tỷ suất sinh lời ròng của tài sản là một thước đo tài chính tổng thể phản ánh khả năng sinh lời của một doanh nghiệp so với tổng số tài sản mà nó sở hữu. Tỷ lệ này phản ánh cách mà một doanh nghiệp hoạt động bằng cách so sánh lợi nhuận sau thuế mà doanh nghiệp kiếm được với số vốn mà doanh nghiệp đầu tư vào tài sản. Mức ROA cao thể hiện mức độ hiệu quả của việc quản lý và sử dụng các nguồn lực kinh tế.

2. Cách tính chỉ số ROA thông qua báo cáo tài chính

Dựa vào Báo cáo tài chính (BCTC) của doanh nghiệp hàng quý hoặc hàng năm có thể dễ dàng tính được chỉ số ROA một cách chính xác.

Để đơn giản hơn, ta lấy ví dụ: Tính chỉ số ROA của: CÔNG TY CỔ PHẦN TẬP ĐOÀN HOÀ PHÁT (Mã chứng khoán: HPG)

2.1. Xác định chỉ tiêu lợi nhuận sau thuế

Trên bảng Báo cáo kết quả kinh doanh hợp nhất quý 2/2024, ta có được lợi nhuận sau thuế của HPG trong quý là 3.319 tỷ.

2.2. Tính tổng tài sản bình quân.

Chỉ tiêu lợi nhuận ròng (hay lợi nhuận sau thuế) phản ánh kết quả kinh doanh của toàn bộ quý II/2024. Do vậy, nếu chỉ lấy tổng tài sản tại thời điểm 30/06/2024 để tính thì sẽ không phản ánh đúng mức độ thay đổi về tài sản của doanh nghiệp.

Chính vì vậy, ta sẽ cần sử dụng chỉ tiêu tổng tài sản bình quân để gia tăng tính chính xác trong tính toán:

Tổng tài sản bình quân = (Tổng tài sản đầu kỳ+Tổng tài sản cuối kỳ)/2

= (206.609 tỷ+187.782tỷ)/2 ≈197.196 tỷ

2.3. Xác định chỉ số ROA

Bước tiếp theo cực kỳ đơn giản, chỉ việc thay số liệu vào công thức ROA sẵn có:

ROA = Lợi nhuận sau thuế / Tổng tài sản = 3.319 tỷ / 197.196 tỷ = 1,68%.

Vậy được hiểu 1 đồng tài sản tạo ra được 1,68% lợi nhuận

3. Chỉ số ROA có ý nghĩa gì với nhà đầu tư chứng khoán?

Chỉ số ROA cung cấp cho nhà đầu tư thông tin về các khoản lãi được tạo ra từ lượng vốn đầu tư (hay lượng tài sản). Chỉ số ROA đối với các công ty cổ phần có sự khác biệt rất lớn và phụ thuộc nhiều vào ngành nghề đầu tư, kinh doanh. Do đó, khi sử dụng chỉ số ROA để so sánh các công ty nên so sánh chỉ số ROA của mỗi công ty qua các năm và so giữa các công ty tương đồng nhau (trong cùng nhóm ngành nghề).

Tài sản của một công ty được hình thành từ vốn vay và vốn chủ sở hữu. Cả hai nguồn vốn này được sử dụng phục vụ cho các hoạt động sản xuất, kinh doanh của công ty. Hiệu quả của việc chuyển vốn đầu tư thành lợi nhuận được thể hiện qua chỉ số ROA. Chỉ số ROA càng cao thì càng tốt vì công ty đang kiếm được nhiều tiền hơn trên lượng đầu tư ít hơn.

Ví dụ: Nếu công ty A có thu nhập ròng là 20 tỷ đồng, tổng tài sản là 50 tỷ đồng, khi đó tỷ lệ ROA là 40%. Tuy nhiên nếu công ty B cũng có khoản thu nhập tương tự là 20 tỷ trên tổng tài sản là 100 tỷ đồng, chỉ số ROA của B sẽ là 20%. Như vậy, cùng mức lợi nhuận 20 tỷ đồng nhưng hoạt động sản xuất, kinh doanh của công ty A hiệu quả hơn công ty B.

Nhà đầu tư cũng nên chú ý tới tỷ lệ lãi suất mà công ty phải trả cho các khoản vay nợ. Nếu một công ty không kiếm được nhiều hơn số tiền mà chi cho các hoạt động đầu tư, đó không phải là một dấu hiệu tốt. Ngược lại, nếu chỉ số ROA tốt hơn chi phí vay thì có nghĩa là công ty đang tận dụng tốt đòn bẩy tài chính.

4. Mối liên hệ cơ bản giữa chỉ số ROA và ROE

Công thức ROE=Lợi nhuận sau thuế/Vốn chủ sở hữu

ROA và ROE là hai chỉ số có mối liên hệ mật thiết và không thể tách rời. Do vậy, các nhà đầu tư sẽ cần phải xem xét và đánh giá cả 2 chỉ số này. Nếu chỉ sử dụng một trong hai chỉ số, sẽ rất khó để kết luận chính xác doanh nghiệp nào hoạt động hiệu quả hơn hay kém hơn.

ROE (Return on Equity) là tỷ số lợi nhuận ròng trên vốn chủ sở hữu. Thông thường, khi xét trên lợi ích của nhà đầu tư, chỉ số ROE sẽ được chú trọng hơn. Điều này là bởi, chỉ số này cho thấy mức độ hiệu quả trong việc sử dụng vốn chủ sở hữu cùng với mức độ rủi ro cơ cấu tài sản. Tuy nhiên, nếu chỉ số ROE cao mà chỉ số ROA lại thấp cũng sẽ khiến nhà đầu tư lo ngại về khả năng sử dụng nợ của doanh nghiệp.

Khi sử dụng đòn bẩy cao, nợ vay cao mà hiệu quả hoạt động kém (ROA thấp) nếu có biến động lãi vay tăng có thể gây ra rủi ro

Cùng xem xét ví dụ sau đây để hiểu rõ hơn mối quan hệ giữa hai chỉ số ROA và ROE:

Công ty X và công ty Y lần lượt có vốn chủ sở hữu doanh nghiệp là 50 tỷ và 100 tỷ đồng. Lợi nhuận ròng của công ty X và Y lần lượt là 10 tỷ và 20 tỷ đồng. Công ty X không vay nợ, nợ của công ty Y là 40 tỷ đồng.

Từ đây, ta có được những nhận định như sau:

Chỉ số ROE của cả hai công ty X và Y đều là 20%. Điều này cho thấy hiệu quả sử dụng vốn của cả hai công ty đều rất tốt và ngang nhau.
Tuy nhiên, khi xem xét đến tỷ lệ vay nợ: công ty X không vay nợ, công ty Y có tỷ lệ vay nợ/vốn chủ sở hữu = 40 tỷ/100 tỷ = 40%. Như vậy, công ty X được đánh giá cao hơn về khả năng sử dụng vốn, công ty Y với chỉ số ROE cao nhưng sau cùng vẫn phải đem lợi nhuận kiếm được để trả nợ.

Để thêm chắc chắn cho khẳng định này, ta dựa vào công thức:

Tài sản = Vốn của chủ sở hữu + Nợ

Từ đó, có được:

ROA (công ty X) = 10 / 50 = 20%
ROA (công ty Y) = 20 / (100 + 40) = 14.3%

Như vậy, ta có thể kết luận rằng công ty X đang có mức độ hiệu quả sử dụng vốn tốt hơn so với công ty Y.

Hiện nay, mối quan hệ giữa ROA và ROE được thể hiện cụ thể như sau:

Đòn bẩy tài chính = ROE / ROA = Tổng tài sản hiện có / Vốn của chủ sở hữu

Đây là công thức giúp nhà quản lý doanh nghiệp đánh giá một cách chính xác khả năng sử dụng vốn trong kinh doanh của mình. Nếu đòn bẩy tài chính ở mức thấp thì khả năng năng sử dụng vốn, sự phát triển của công ty rất tốt và ngược lại. Những công ty có mức đòn bẩy tài chính cao thường cần sử dụng đến vốn vay bên ngoài để duy trì việc kinh doanh. Vì thế, hiện nay các doanh nghiệp đều chú trọng hơn vào việc đẩy mạnh ROE, giúp cho việc kinh doanh của công ty được ổn định và hiệu quả hơn.

5. Lấy chỉ số ROE và ROA qua những nguồn dữ liệu có sẵn.

Để thuận tiện hơn, ngoài cách tự tính, bạn có thể sử dụng trực tiếp dữ liệu của các công ty chứng khoán.

Các nền tảng thông tin tài chính hay các công ty chứng khoán thường tính sẵn các chỉ số tài chính, bạn chỉ cần lấy những số liệu này từ Website của họ.

Vào mục bảng giá -> Nhập tìm mã cổ phiếu mong muốn, hoặc tìm theo danh sách -> kích vào mã chứng khoán- Tổng quan

6. ROA và ROE bao nhiêu là tốt?

ROE đạt tối thiểu mức 15% là một trong những tiêu chí để đánh giá công ty đủ năng lực tài chính chuẩn quốc tế. Đây là tiêu chí rất quan trọng được Warren Buffett – nhà đầu tư nổi tiếng sử dụng khi lựa chọn doanh nghiệp.

Về mặt lý thuyết, nếu ROE tối thiểu bằng 15% thì ROA phải trên mức 7.5%. Tuy nhiên, vì tỷ lệ lạm phát tại Việt Nam cao nên mức ROA kỳ vọng của các doanh nghiệp rơi vào khoảng 10% – 12% và ROE ở mức 20% – 22% là tốt.

7. Lời kết

Bài viết trên đã giúp các bạn tìm hiểu về công thức ROA là gì? Hy vọng những thông tin của chúng tôi sẽ giúp ích phần nào đó dành cho bạn. Đừng quên theo dõi những bài viết tiếp theo tại chuyên mục.

Chúc bạn thành công và may mắn.

Video nói về ROA và ROE : Tại đây

Tổng hợp

@ Tuyết Mai Chứng Khoán